Tỷ giá trung tâm lập đỉnh mới, USD tự do lại giảm 0,67%: Vì sao hai thị trường đi ngược chiều?

Ngày 4/8/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nâng tỷ giá trung tâm từ 25.358 lên 25.380 đồng/USD, tăng 22 đồng và xác lập mức cao mới. Cùng ngày, một bảng giá được ghi nhận trên thị trường phi chính thức lại cho thấy USD giảm về 26.080 đồng ở chiều mua vào và 26.110 đồng ở chiều bán ra.

Hai diễn biến trái chiều không có nghĩa số liệu nào sai. Chúng phản ánh những lớp giá khác nhau, được hình thành ở những thị trường khác nhau và phục vụ những mục đích khác nhau.

Mục lục

01

Một bên là giá tham chiếu, một bên là báo giá mua bán

02

Tỷ giá trung tâm tăng 22 đồng nói điều gì?

03

USD tự do giảm 0,67% không phải là VND đồng loạt tăng giá

04

Vì sao hai thị trường có thể di chuyển ngược chiều?

05

Đọc tỷ giá thế nào để không nhầm giá hiển thị với giá thực nhận?

Một bên là giá tham chiếu, một bên là báo giá mua bán

Tỷ giá trung tâm 25.380 đồng/USD là mức tham chiếu do NHNN công bố cho ngày 4/8. Đây không phải giá mà khách hàng mặc nhiên được mua hoặc bán USD tại ngân hàng, cũng không phải mức bắt buộc phải xuất hiện trên một nền tảng giao dịch.

Trong khi đó, 26.080 đồng/USD là giá mua vào và 26.110 đồng/USD là giá bán ra được ghi nhận trên thị trường phi chính thức. Lấy trung bình hai chiều cho ra mức 26.095 đồng/USD, nhưng đây chỉ là giá giữa được tính toán. Người mua USD phải nhìn vào giá bán ra, còn người bán USD phải nhìn vào giá mua vào.

Vì vậy, so sánh 25.380 với 26.095 chỉ cho thấy khoảng cách giữa một mức tham chiếu chính sách và một quan sát giá ngoài hệ thống chính thức. Nó không chứng minh rằng bất kỳ ai cũng có thể mua ở mức thấp rồi bán ngay ở mức cao để hưởng chênh lệch.

Tỷ giá trung tâm tăng 22 đồng nói điều gì?

Ngày 3/8, tỷ giá trung tâm ở mức 25.358 đồng/USD. Mức 25.380 đồng/USD của ngày 4/8 cao hơn 22 đồng, tương đương khoảng 0,087%. Theo cách yết giá đồng/USD, con số tăng nghĩa là một USD được quy đổi thành nhiều đồng Việt Nam hơn tại mức tham chiếu.

So với mốc 25.306 đồng/USD được công bố ngày 27/7 và khi đó đã là kỷ lục, tỷ giá ngày 4/8 cao hơn 74 đồng. Điều này xác nhận tỷ giá trung tâm tiếp tục lập đỉnh mới, nhưng không đồng nghĩa mọi báo giá USD trong nền kinh tế đều tăng theo cùng tốc độ.

NHNN điều hành tỷ giá trung tâm dựa trên nhiều thông tin, gồm diễn biến thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, biến động của các đồng tiền quốc tế, cân đối vĩ mô và mục tiêu chính sách tiền tệ. Cơ chế này không được thiết kế để sao chép từng nhịp tăng giảm trong ngày của thị trường tiền mặt phi chính thức.

USD tự do giảm 0,67% không phải là VND đồng loạt tăng giá

Với giá mua 26.080 đồng và giá bán 26.110 đồng, mức giá giữa của USD trên thị trường phi chính thức là 26.095 đồng/USD. Các mức thay đổi được công bố cho thấy giá mua giảm 180 đồng, còn giá bán giảm 170 đồng so với lần ghi nhận trước đó.

Từ đó có thể suy ra giá mua trước đó là 26.260 đồng, giá bán là 26.280 đồng và giá giữa là 26.270 đồng/USD. Mức giảm từ 26.270 xuống 26.095 đồng tương đương khoảng 0,67%.

Phần giảm 0,67% này chỉ mô tả giá giữa của một bảng giá phi chính thức giữa hai thời điểm. Nó không phải mức giảm của tỷ giá trung tâm, không đại diện cho toàn bộ hệ thống ngân hàng và càng không đủ để kết luận đồng Việt Nam vừa tăng giá mạnh trên mọi thị trường.

Khoảng cách giữa giá giữa phi chính thức và tỷ giá trung tâm trong ngày là 715 đồng/USD. Khoảng cách đã thu hẹp, nhưng hai con số vẫn không cùng chức năng và không cùng điều kiện giao dịch.

Vì sao hai thị trường có thể di chuyển ngược chiều?

Tỷ giá trung tâm phản ánh định hướng điều hành và thông tin từ thị trường ngoại tệ chính thức. Báo giá trên thị trường phi chính thức lại phụ thuộc nhiều hơn vào cung cầu tiền mặt tại địa điểm và thời điểm được khảo sát. Hai thị trường có thể phản ứng khác nhau trước nhu cầu thanh toán, kỳ vọng về USD hoặc lượng tiền mặt sẵn có.

Thời điểm cũng tạo ra khác biệt. Tỷ giá trung tâm được ấn định cho một ngày, còn giá ngân hàng và giá phi chính thức có thể thay đổi nhiều lần trong phiên. Một bảng giá buổi sáng không thể được coi là mức đóng cửa, càng không nên ghép với báo giá của một thời điểm khác để tạo ra câu chuyện tăng hoặc giảm giả tạo.

Không có dữ liệu đầy đủ về khối lượng giao dịch và phạm vi khảo sát của thị trường phi chính thức, nên chưa thể quy mức giảm 0,67% cho một nguyên nhân duy nhất. Những cách giải thích như nguồn cung tiền mặt tăng hay nhu cầu mua USD giảm chỉ nên được xem là khả năng, không phải kết luận đã được chứng minh.

Đọc tỷ giá thế nào để không nhầm giá hiển thị với giá thực nhận?

Trước tiên, cần xác định loại tỷ giá đang được nhắc đến: tỷ giá trung tâm, giá mua bán của một ngân hàng thương mại, giá tiền mặt, giá chuyển khoản, giá phi chính thức hay báo giá trên một sản phẩm phái sinh. Cùng mang tên USD/VND nhưng mỗi loại có cơ chế hình thành và điều kiện sử dụng riêng.

Tiếp theo, phải nhìn đúng chiều giá. Người cần mua USD chịu giá bán ra; người bán USD nhận giá mua vào. Giá giữa 26.095 đồng/USD giúp mô tả diễn biến, nhưng không phải mức mà hai phía đều có thể giao dịch.

Thời gian cập nhật cũng quan trọng không kém con số. Một phép so sánh chỉ có ý nghĩa khi các mức giá có cùng ngày, cùng khoảng thời gian và cùng loại giao dịch. Với báo giá trên nền tảng, người dùng còn cần xem múi giờ máy chủ, độ trễ dữ liệu, chênh lệch mua bán và phí được cộng vào giá.

Diễn biến ngày 4/8 cho thấy tỷ giá trung tâm có thể lập đỉnh trong lúc USD trên thị trường phi chính thức đi xuống. Đây không phải nghịch lý và cũng không phải tín hiệu chắc chắn về hướng đi tiếp theo của USD/VND. Cách đọc thận trọng nhất là tách từng lớp giá, đúng chiều mua bán và đúng thời điểm trước khi rút ra kết luận.